Çdo fundjavë, në një vilë madhështore të Long Ajlendit, shkëlqejnë festat më të bujshme të Nju Jorkut: orkestra, shampanjë, qindra të ftuar që s'i ka ftuar njeri. Të gjithë flasin për të zotin misterioz të shtëpisë dhe pothuajse askush s'e ka parë. Sepse Xhej Getsbi nuk i bën festat për t'i shijuar. I bën për një grua të vetme, që jeton përtej gjirit, aty ku çdo natë pulson një dritë jeshile në fund të skelës.
Historia që rrëfen fqinji i tij, Nik Karaveji, është në sipërfaqe një histori dashurie: djaloshi i varfër që u kthye i pasur për të rifituar vajzën që humbi. Në thelb është radiografia më e saktë që i është bërë ndonjëherë ëndrrës amerikane: besimit se me vullnet të mjaftueshëm mund të blesh gjithçka, madje edhe të shkuarën. Getsbi e ndërtoi veten nga hiçi, me emër të ri, biografi të re dhe pasuri me origjinë të dyshimtë, gjithçka për një ideal që ndoshta s'ekzistoi kurrë.
Përballë tij, Fitzgerald vendos të pasurit e vjetër, Tomin dhe Dejzin, njerëzit e pakujdesshëm që thyejnë gjëra e jetë dhe tërhiqen pas parave të tyre, duke ua lënë të tjerëve pastrimin. Ky kontrast, i shkruar në vitin 1925, në kulmin e epokës së xhazit, lexohet sot si profeci: për shoqëritë e fasadës, të pasurimit të shpejtë dhe të imazheve që fshehin zbrazëti.
«Getsbi i Madh» është sot lexim i detyruar në shkolla e universitete dhe njëkohësisht një nga romanet më të përmendur në kulturën popullore, nga filmat te muzika. Për çdo lexues të ri është takimi i parë me pyetjen që s'vjetrohet: ku mbaron ëndrra dhe ku nis vetëmashtrimi?
Përmbledhja jonë në shqip jua sjell ngjarjet, personazhet dhe simbolet e romanit, nga drita jeshile te lugina e hirit, për rreth tridhjetë minuta lexim. Nuk e zëvendëson veprën, por ju jep çelësat për ta shijuar dhe analizuar me themel.
F. Scott Fitzgerald (1896-1940) u bë i famshëm njëzet e tre vjeç me romanin e tij të parë dhe u kthye në kronistin e epokës së xhazit, të cilën e pagëzoi vetë. Jeta e tij me Zeldën, mes Nju Jorkut dhe Parisit, ishte po aq verbuese dhe po aq e brishtë sa ajo e personazheve të tij. Vdiq dyzet e katër vjeç, i bindur se ishte harruar: «Getsbi» ishte shitur pak në kohën e tij. Sot konsiderohet një nga romanet më të mëdhenj amerikanë.
